Van 1900 tot 2000

Eerste stoombootloodsvaartuig
Begin 1900 krijgt de Nederlandse Stoombootmaatschappij te Feijenoord de opdracht voor de bouw van het eerste Nederlandse stoomloodsvaartuig. Tijdens de bouw ontvangt hij de naam van “Inspecteur Generaal Twent” en op 1 januari 1901 wordt hij in gebruik genomen voor de dienst te Hoek van Holland. Op 1 februari 1905 wordt het stoomloodsvaartuig “Hellevoetsluis” voor Hoek van Holland in gebruik genomen.
Foto: Stoomloodsvaartuig no.19, in dienst voor Hoek van Holland vanaf 1923. Hij liep op een mijn op 11 mei 1940 en is verloren gegaan.

Gemeentelijke ambtenaren
In 1920 worden havenloodsen in de gelegenheid gesteld om in betaalde gemeentedienst te komen (gemeentelijk ambtenaar).

Uniform en uitrusting loodsen
In 1925 werd het loodsmanteken niet meer gedragen. Door het gebruik van een uniform was de behoefte aan een legitimatie in de vorm van een insigne niet meer nodig. Als kleding werd de blauwe kleur gedragen in de vorm van een jas met knopen van model, een vest, een broek en een hoed of blauw lakensche muts. Later werd dit een pet met petembleem. Vanaf 1966 was dit een witte uniformpet die het gehele jaar door werd gedragen.

Foto: Een rijksloods op de brug van een schip, ca. 1916.

Eerste motorloodsvaartuig
Het 4e en 5e district krijgt in 1922 het eerste motorloodsvaartuig. Het in 1907 gebouwde schip is 17 meter lang en heeft een Kromhout gloeikopmotor van 44 pk die het 5 mijl per uur laat lopen.

In 1937 worden de loodsvaartuigen voor de Nieuwe Waterweg bewapend met een kanon van 3,7 cm om te helpen voorkomen dat schepen de Waterweg uitlopen zonder toestemming van de Nederlandse autoriteiten. Daarvoor is er steeds op een van de loodsvaartuigen een kanonnier van de Koninklijke Marine aan boord. In 1977 kwam een nieuwer type.

Foto: Motorloodsvaartuig ‘Mirfak’, het nieuwste type van 1977.

Op een nieuwe manier aan boord
Rond 1950 wordt de geroeide loodsjol vervangen door de motorjol. Dit is dan een heel andere manier van aan boord komen dan in 1665. De loods klimt nu via een touwladder aan boord. Tevens wordt de mogelijkheid geboden om met behulp van een pilot-hoist te embarkeren. De pilot-hoist is een korte touwladder die aan twee dunne staaldraden hangt en mechanisch wordt opgehesen.

Nieuw kantoor havenloodsdienst
In oktober 1954 werd een nieuw kantoor geopend voor de havenloodsdienst. Dit was aan de oosterlijke ingang van de Merwehaven. Deze plaats was gekozen om de loodsen beter de gelegenheid te geven tijdig aan boord van de binnenkomende schepen te kunnen zijn. Het bleek een te grote afstand per fiets te zijn vanaf huis. Hierdoor bleef het kantoor leeg staan tot er een dienstauto een pendeldienst kon onderhouden.

Foto: Wachtkamer van de havenloodsen in het kantoor Merwehaven, 1960. Havenloods Jan Kooiman, ‘in de dagdienst’, verzorgt de administratie van de loodsreizen. Havenloods Wielemaker leest de telexberichten.

Eerste communicatie tussen wal en schip
Op 30 november 1956 neemt de haven van Rotterdam haar eerste Radarketen in gebruik. De communicatie tussen het schip en de walstations wordt onderhouden met portofoons.

Foto: De portofoon, radio-telefonietoestel voor contact tussen loodsen en radarwaarnemers, 1956-1967.

Starheid weg met vernieuwde Loodswet
De Rijksloodsdiensten waren vanaf 1859 wettelijk geregeld, maar op den duur bleek de loodswet zo star dat ze niet gemakkelijk te hanteren meer was.

Bijvoorbeeld; de Loodswet-1859 kon na de 2e wereldoorlog geen gelijke tred houden met de versnelde schaalvergroting van de schepen. Hiermee gingen namelijk ook grotere diepgangen gepaard, die een van de parameters waren voor het betalen van het loodsgeld.

Ook de ontwikkeling van de operationele diensten (kruisposten van de loodsvaartuigen, radiogebruik enz.) was niet in deze wet opgenomen.

Kortom een herziening van de eerste loodswet was dringend gewenst. In 1957 komt er een vernieuwde Loodswet tot stand.

Wereldprimeur voor het Loodswezen
In 1964 behaalt het Loodswezen de wereldprimeur met de tender “Albatros”. In die tijd het grootste vaartuig dat ooit was gebouwd met een huid, dekken en schotten van polyester. Het vaartuig heeft een lengte van 23,40 meter en een waterverplaatsing van slechts 35 ton. De machine van 616 pk zorgt voor een snelheid van 14 mijl. Het schip komt op 29 november in dienst te Hoek van Holland. Deze nieuwe loodsvaartuigen zijn in staat om van de wal af, regelrecht de schepen op zee van een loods te voorzien.

Andere manier van beloodsen
Het Loodswezen besteld in 1966 twee loodsvaartuigen met dieselelektrische voortstuwing tot 1200 pk machinevermogen die tot 13 mijl per uur lopen. Ook worden er plannen gemaakt om proeven te nemen voor helikopterbeloodsing. In april 1969 vinden er testen plaats voor de beste kleding en uitrusting betreffende helikopterbeloodsing. Op 28 april dat jaar wordt voor het eerst de Britse Shelltanker “Macoma” per KLM helikopter beloodst. En in december loopt de eerste 62-voeter de Shelltanker binnen in Europoort (Beneluxhaven).

Foto: een groot zeeschip ontvangt een loods per helikopter.

Vervoer naar en van boord
In een verordening van 1937 staat dat de kosten van het aan boord brengen en van boord halen van een loods ten laste komt van de degene die de loods besteld. In Rotterdam kennen ze dan nog geen eigen verzorging van vervoer. Het vervoer van loodsen werd gedaan met de sleepboten en de boten van de roeiers (vastmakers).

Foto: De RVE18, werkboot van de vastmakers, tevens loodsafhaalboot op de rivier in Rotterdam tot na 1967.

Nieuwe districten
Bij het Koninklijk Besluit van 10 april 1972 wordt gesproken over de districten Noord, IJmond, Rijnmond en Scheldemonden. Hiermee worden de districten bedoeld die vroeger het 1e-2e,, 3e, 4e-5e, en 6e district genoemd werden.

Foto: Het havengebied van Rotterdam werd in 1904 getekend door E. Hesmert.

Loods aan boord van 2500e schip
Op 26 april 1975 krijgt de BP-tanker ‘British Surveyor’ als 2500e schip de loods via de lucht aan boord. De Eurogeul wordt dat jaar geschikt gemaakt voor schepen tot 68 voet. Nog weer later wordt de geul verdiept tot 72 voet. Bij de bouw van de nieuwe zeekademuren voor erts- en kolenoverslagbedrijven wordt dan al rekening gehouden met een diepgang tot 75 voet.

Foto:het uitzicht van de havenloods op de door hem geloodste tanker met assisterende sleepboten, 1975.

Overgang loodsdienst naar V&W
Door allerlei ontwikkelingen wordt in 1977 een Commissie ‘op brede basis’ ingesteld die zal adviseren in hoeverre de thans bestaande Loodswet 1957 zal moeten worden herzien om aan de eisen van de tijd te voldoen. In 1980 is er een overgang betreffende de loodsdienst van Defensie naar V&W (DGSM).

Verkeers Begeleidend Systeem
Op 7 april 1987 worden de oude walradarposten gesloten en vervangen door een nieuw Verkeers Begeleidend Systeem (VBS). Hierdoor is radardekking gegarandeerd vanaf het begin van de Eurogeul tot voorbij de Van Brienenoordbrug en de Spijkenissebrug, met inbegrip van alle grote havenbekkens.

Op 1 september 1988 wordt de loodsdienst verzelfstandigd.
Het Loodswezen werd in1988 als organisatie buitenambtelijk verzelfstandigd. Het dienstverleningsniveau ging van de ene op de ander dag omhoog. Er was nu altijd een loods beschikbaar en er waren geen wachttijden meer.

Nieuwe loodsjollen, IVS, helikopter en tender
In 1992 worden de snelle aluminium loodsjollen in gebruik genomen. Zij hebben een snelheid van 20 à 25 mijl per uur.

Tevens wordt op 11 november de dienstverlening in Rotterdam-Rijnmond, Amsterdam-IJmond en Scheldemonden uitgebreid met beloodsing per eigen loodsenhelikopter.

Op 1 september dat jaar wordt ook het Verkeers Begeleidend Systeem (VBS) vervangen door het Informatie Verwerkend Systeem (IVS).

De eerste Jet-gedreven tender ‘Voyager’ wordt in 1993 bij Hoek van Holland in gebruik genomen.
De snelheid van deze tender is 28 mijl per uur. Het bijzondere aan dit schip is zijn snelheid, maar tevens dat de bovenbouw is gemaakt van sandwichpanelen, vervaardigt uit thermoplastische vezelversterkte kunststof ‘huiden’ met daartussen een honingraat constructie. Dit composietmateriaal is afkomstig van de vliegtuigindustrie. Het casco van dit schip is gemaakt van aluminium.

Concept SWATH-loodsvaartuig
In 1996 ligt het eerste ontwerp van een Swath loodsvaartuig klaar. Het conceptueel ontwerp werken ze verder uit, zodat modelproeven kunnen worden uitgevoerd bij het Marin te Wageningen. Hier worden nog proeven mee gedaan om te toetsen of het mogelijk is een optimale rompvorm te verkrijgen, zodat er een minimalisatie ontstaat van scheepsbewegingen, slingeren, stampen en dompen, minimale scheepsweerstand en maximale manouvreerbaarheid.